De échte Provence

De Provence is beroemd om zijn lavendelvelden, zonovergoten wijngaarden, lieflijke dorpjes en uitstekende keuken. Er is echter veel meer te zien en te beleven in deze prachtige streek in het zuiden van Frankrijk. Laat je in ieder geval betoveren door de adembenemende kleuren, het unieke licht en de heerlijke geuren. Provence is pure emotie, voor al je zintuigen.

Als je aan de Provence (Provença ou Prouvènço in het Provençaals) denkt, denk je waarschijnlijk meteen aan paarse lavendelvelden, uitgestrekte korenvlaktes en glooiende hellingen bedekt met frisgroene wijngaarden en daarboven een strakblauwe hemel en de warme zomerzon. En misschien ook aan de lieflijke Provençaalse dorpen met de gezellige terrasjes onder de schaduwrijke platanen, de goede wijnen en gerechten, de traditionele markten en de vele festivals.

Met dit beeld gaat men dan ook - vaak voor een weekje of misschien wel twee – vooral tijdens de zomer naar de Provence. Men wandelt door een paar toeristische dorpjes, geniet elke dag van een wijntje op zo’n leuk terrasje, maakt een paar foto’s van een lavendelveld waar men met de auto langsrijdt, koopt een zakje lavandel op een traditionele markt en gaat dan vervolgens zongebruind en tevreden terug naar huis. Dat was nog eens een mooie vakantie in de Provence.

Art de vivre

Maar doen we de Provence dan eigenlijk niet veel te kort ? Ja toch wel. Er valt zoveel meer te zien en te beleven in deze streek in het zuidoosten van Frankrijk. Om de Provence en zijn art de vivre goed te kunnen ontdekken zou je er verschillende keren terug moeten komen. Misschien maak je dan nog wel vrienden met een paar Provençalen! Rond een uur of zes een glaasje pastis ofewel ‘pastaga’ te drinken, zoals de Provençalen deze sterke likeur van steranijs en kruidenextracten noemen, na een potje pétanque gespeeld te hebben met de lokale mannen op het plein onder de platanen. En daarna de hele avond genieten van traditionele gerechten zoals soupe au pistou, bouillabaisse, farcis of ratatouille om vervolgens met een glas lokale wijn naar de heldhaftige verhalen te luisteren over de geschiedenis van het dorp. Dat is echter niet voor iedereen weggelegd.

Rijkdom

Maar voor diegene die toch wat nieuwsgieriger is naar de Provence en iets dieper in de streek wil duiken kan zijn hart meer dan ophalen.  De Provence heeft namelijk een cultuur van onschatbare waarde, een variëteit aan landschappen die je bijna nergens anders in West-Europa aantreft en een rijke geschiedenis met een indrukwekkende architectuur dat ver teruggaat tot de Oudheid.

Nagenoeg elk dorp in de Provence is karakteristiek te noemen en heeft naast een ongekende schoonheid ook een eigen rijke historie waarin zich voornamelijk tragiek heeft afgespeeld. De Provence is niet alleen gewild door de hedendaagse toeristen maar werd vroeger al benijd door allerlei machthebbers die om de Provence streden, zoals de Romeinen in de 2^e eeuw v. Chr - en de streek de naam Provinzia gaven, afgeleid van de Provence -, de Graven van de Provence (9^e-13^e eeuw), de Pausen van Avignon in de 14^e eeuw en later zelfs  Willem van Oranje-Nassau die in Orange, Vaucluse zetelde (16^e en 17^e eeuw). Veel dorpen zijn daarom hoog tegen een berg aangebouwd met daarbovenop een indrukwekkend kasteel zodat ze zich tegen de vijand konden verdedigen.

Indrukwekkende architectuur

Je vindt er washuizen die getuige zijn van het ontbreken van watertoevoer naar de huizen en tegenwoordig meer een extra attractie voor het dorp. Je vindt er stenen huizen, de ‘maisons en pierre’, in het dorp zelf, soms in de rotsen gebouwd met meer dan 6 etages hoog waar in de Middeleeuwen het vee en de mens in het dorp samenleefden. Maar ook de boerderijen op het platteland, ‘mas’ geheten rond Arles en ‘bastide’ rond Aix-en-Provence, de ‘maisons à cour’ (imposante boerderijen met bijgebouwen met een binnenplaats) zie je verspreid over de Provence. De ‘cabanons’, de kleine huisjes midden in de wijngaarden alwaar de boeren hun gereedschap stalden en de soortgelijke ‘bories’ rond Gordes, geheel van steen gebouwd ‘en pierres sèches’, zijn een typische verschijning op het Provençaalse platteland. De amfitheaters in Orange en Vaison-la-Romaine, het Paleis van de Pausen in Avignon en de Pont du Gard die uit de Romeinse tijd stamt zijn enkele voorbeelden van architectonische hoogstandjes en museumschatten uit de Provence.

Natuurpracht

De Provence kent een verscheidenheid aan uiteenlopende landschappen: van de lavendelvelden en korenvlaktes rondom Sault op het Plateau d’Albion in de Drôme en rond Banon in de Alpes-de-Haute-Provence tot aan de glooiende hellingen met wijngaarden rondom de Mont Ventoux, Aix-en-Provence, Vaison-la-Romaine en de Enclaves-du-Pape. Van de Gorges du Verdon (de Grand Canyon van Provence en vernoemd naar de turquoise-groene kleur van de rivier Verdon), het natuurreservaat van de Camargue (de grootste rivierdelta van West-Europa) tot aan de beboste gebieden in de Var en de rotsachtige kust bij Marseille en Cassis aan de azuurblauwe Middellandse Zee. Teveel natuurpracht om op te noemen. Ook de ruige imposante gebergten zoals de Montagne de Lure (Lioure in het Provençaals) in de Alpes-de-Haute Provence, het massief van de Luberon, de bij fietsfanaten geliefde Mont Ventoux, de Gorges de la Nesque, de Alpilles en de Colorado provençale met de okerrotsen zijn unieke natuurplekken. In welk jaargetijde je overigens ook in de Provence verblijft, in alle seizoenen is de natuur even prachtig en geeft het de Provence elke keer een totaal ander maar net zo adembenemend plaatje.

Authentiek

Hoewel het toerisme overal in de Provence is doorgedrongen – elk jaar komen er 35 miljoen toeristen naar de Provence en Côte d’Azur - blijven er gelukkig nog genoeg prachtige dorpen over die niet door het toerisme worden overspoeld. De dorpjes in de Vallée du Toulourenc bijvoorbeeld, op de grens van de Vaucluse en Drôme, zoals Savoillan of Monnieux in de Gorges de la Nesque hebben hun onschuld nog niet verloren. De echte Provence bezoek je zeker niet tijdens het hoogseizoen maar eerder in de lente of in het najaar wanneer de massa’s toeristen weg zijn en het ‘gewone’ Provençaalse leven zijn oude vorm weer heeft aangenomen. Je vindt er dan, net zoals in alle dorpen in de Provence, la fête votive, het patrimoniale dorpsfeest, dat meestal na de zomer en buiten het hoogseizoen wordt gehouden. Dan pas viert de lokale bevolking uitbundig feest.

Kleuren

Eigenlijk is de Provence nog veel meer dan dit alles. Ik heb het niet eens gehad over de santons, de traditionele beeldjes van klei – voor sommigen oerlelijk en voor anderen weer prachtige juweeltjes – of de verschillende kruiden zoals rozemarijn en tijm die onlosmakelijk verbonden zijn met de Provençaalse keuken. De ontelbare fonteinen, de schrijvers die de Provence heeft voortgebracht zoals Jean Giono en beroemde schilders zoals Vincent van Gogh en Cézanne die al eerder door de Provence werden geïnspireerd en het adembenemende landschap, de kleuren en het licht van de Provence op doek vastlegden.

Pure emotie

Misschien is het eigenlijk maar beter om gewoon bij het zwembad te liggen, te genieten van de zon die nagenoeg altijd schijnt, door het bekende toeristische dorpje te slenteren met zijn traditionele markt en de heerlijke geur van de lavendel van het zakje dat je als souvenir mee naar huis hebt genomen te koesteren. En je verder niets af te vragen. Je kunt de echte Provence nu eenmaal niet in een korte tijd in zijn geheel ontdekken, vooral niet in een week, of zelfs meerdere, in de zomer met alle toeristen om je heen. En dat hoeft ook niet. Soms is de emotie die je hebt meer dan voldoende. Dat geldt eigenlijk ook voor de Provence: een afbeelding van een lavendelveld of een zonnig terrasje op een plein in Saint-Rémy-de-Provence tovert al een glimlach op je gezicht. Laat staan als je je er daadwerkelijk bevindt. Dan worden al je zintuigen geprikkeld met de schoonheid van de zonovergoten landschappen, de geur van de lavendel, de Mistral die door je haren strijkt, de wijn die je tong doet strelen en de cigales die op de achtergrond zingen. En misschien is dat eigenlijk ook wel meer dan voldoende.